Khỉ Lưỡng Nghi (Uyala Jātaka)

Khỉ Lưỡng Nghi (Uyala Jātaka)

Thuở xưa, tại một khu rừng rậm rạp, nơi cây cối xanh tươi và dòng suối róc rách chảy qua, có một đàn khỉ sống vui vẻ dưới sự dẫn dắt của một con khỉ đầu đàn thông minh và khéo léo. Con khỉ đầu đàn này không chỉ mạnh mẽ mà còn rất yêu thương đàn của mình, luôn tìm cách bảo vệ chúng khỏi nguy hiểm và mang lại nguồn thức ăn dồi dào.

Một ngày nọ, khi đàn khỉ đang mải mê tìm kiếm trái cây chín mọng, một con khỉ con tò mò đã đi lạc khỏi đàn. Nó mải mê đuổi theo một con bướm sặc sỡ, nhảy qua hết cành này sang cành khác, cho đến khi nhận ra mình đã ở một nơi hoàn toàn xa lạ. Xung quanh chỉ có những cây cối lạ lẫm và không có bóng dáng của bất kỳ con khỉ nào trong đàn.

Sợ hãi, con khỉ con bắt đầu khóc lóc thảm thiết. Tiếng khóc của nó vang vọng khắp khu rừng. May mắn thay, con khỉ đầu đàn, luôn quan tâm đến từng thành viên nhỏ bé, đã nghe thấy tiếng kêu cứu. Với bản năng của người lãnh đạo, nó lập tức lên đường đi tìm con khỉ con bị lạc.

Nó nhảy thoăn thoắt qua những tán cây, đôi mắt tinh anh quét khắp mọi hướng. Sau một hồi tìm kiếm, cuối cùng nó cũng phát hiện ra con khỉ con đang ngồi dưới gốc cây, nước mắt giàn giụa. Con khỉ đầu đàn mừng rỡ lao đến.

“Này con trai, sao con lại đi lạc xa thế này? Ta đã rất lo lắng cho con!” con khỉ đầu đàn nói, giọng đầy yêu thương.

Con khỉ con thấy cha mình, liền chạy ngay tới ôm chầm lấy. “Cha ơi, con sợ quá! Con đi lạc và không tìm thấy đường về.”

Khi con khỉ đầu đàn đang định dỗ dành con trai, bỗng nhiên nó nghe thấy tiếng động lạ từ phía bụi cây gần đó. Nó cảnh giác nhìn về phía đó và thấy một con báo đang rình rập, đôi mắt nheo lại đầy thèm thuồng, nhìn chằm chằm vào con khỉ con.

Con khỉ đầu đàn hiểu rằng nguy hiểm đang cận kề. Nó biết mình không thể chiến đấu lại với con báo hung dữ, nhất là khi đang mang theo con trai. Nó phải nghĩ cách để bảo vệ con mình.

“Con trai, con hãy bám chặt vào lưng cha. Đừng sợ hãi, cha sẽ đưa con về nhà an toàn,” con khỉ đầu đàn nói, giọng trấn tĩnh. Nó nhanh chóng bế con trai lên lưng, hai tay ôm chặt.

Con báo gầm lên một tiếng rồi lao tới. Con khỉ đầu đàn, với sự nhanh nhẹn và khéo léo của mình, né tránh cú vồ đầu tiên. Nó nhảy lên một cành cây cao, rồi từ đó phóng sang một cây khác. Con báo đuổi theo sát nút, nhảy từ cây này sang cây khác một cách vụng về.

Tuy nhiên, con khỉ đầu đàn nhận ra rằng nó không thể chạy trốn mãi. Con báo rất khỏe và dai sức. Nếu cứ tiếp tục chạy trốn, nó và con trai cuối cùng cũng sẽ kiệt sức và bị bắt.

Bỗng nhiên, một ý tưởng lóe lên trong đầu con khỉ đầu đàn. Nó nhớ lại rằng trên đường đi tìm con, nó đã đi ngang qua một khu vực có nhiều cây dây leo chằng chịt. Nó quyết định sẽ dẫn con báo đến đó.

“Cha, chúng ta sẽ đi đâu vậy?” con khỉ con hỏi, giọng vẫn còn run.

“Đừng lo, cha sẽ đưa con đến một nơi an toàn,” con khỉ đầu đàn trả lời, cố gắng giữ giọng bình tĩnh.

Nó cẩn thận lựa chọn con đường, vừa nhảy vừa tìm cách di chuyển về phía khu vực có nhiều dây leo. Con báo vẫn bám theo không rời. Khi đến nơi, con khỉ đầu đàn đưa con trai lên một cành cây rất cao, nơi con báo khó có thể leo tới. Sau đó, nó quay lại, đối mặt với con báo.

Nó bắt đầu nhảy nhót, vẫy đuôi và trêu chọc con báo, cố gắng thu hút sự chú ý của nó. Con báo, bị kích động, lao vào tấn công. Nhưng lần này, con khỉ đầu đàn đã chuẩn bị sẵn. Nó dẫn dụ con báo chạy vòng quanh những gốc cây có nhiều dây leo dày đặc.

Trong lúc con báo mải mê đuổi theo, con khỉ đầu đàn bất ngờ nhảy sang một bên. Con báo, không kịp phanh lại, đã vướng vào một mớ dây leo dày đặc. Nó cố gắng giãy giụa nhưng càng vùng vẫy, nó càng bị dây leo siết chặt. Cuối cùng, con báo bị trói gô lại, không thể thoát ra được.

Thấy con báo đã bị mắc kẹt, con khỉ đầu đàn thở phào nhẹ nhõm. Nó vội vàng leo lên chỗ con trai đang sợ hãi ẩn nấp.

“Đừng sợ nữa con, chúng ta đã an toàn rồi,” nó nói, vuốt ve bộ lông của con.

Sau đó, con khỉ đầu đàn cùng con trai trở về đàn. Các con khỉ khác mừng rỡ khi thấy cha con họ bình an trở về. Từ đó, con khỉ đầu đàn càng được đàn khỉ kính trọng hơn bởi sự thông minh, dũng cảm và tình yêu thương dành cho con cái.

Đức Phật, khi kể lại câu chuyện này, đã cho biết trong kiếp sống đó, Ngài là con khỉ đầu đàn thông minh và dũng cảm. Con khỉ con chính là ngài Sāriputta, và con báo chính là một vị trời đang thử thách đức hạnh của Ngài.